Phẫu thuật cườm mắt: Khi nào cần mổ & Quy trình điều trị hiện đại

Phẫu thuật cườm mắt là giải pháp điều trị quan trọng giúp bảo tồn thị lực trong những trường hợp bệnh tiến triển nặng hoặc có nguy cơ biến chứng gây mất thị lực.

Phẫu thuật cườm mắt không còn là khái niệm xa lạ, nhất là với người lớn tuổi – nhóm đối tượng dễ mắc các bệnh về mắt như cườm khô (đục thủy tinh thể) và cườm nước (glaucoma). Tuy nhiên, khi nào cần mổ? Mổ phương pháp nào là an toàn và hiệu quả? Liệu mổ có nguy hiểm không? Bài viết dưới đây, Bệnh viện Mắt Thiên Thanh sẽ cùng bạn tìm hiểu rõ về bệnh lý cườm mắt này.

1. Cườm mắt là gì? Có những loại cườm mắt nào?

1.1 Cườm khô (đục thủy tinh thể)

Cườm khô là tên dân gian của đục thủy tinh thể. Đây là tình trạng thủy tinh thể trong suốt của mắt bị mờ đục theo thời gian. Khi đục càng nhiều, ánh sáng không thể đi qua rõ ràng, dẫn đến nhìn mờ như nhìn qua một lớp sương mù. Bệnh thường gặp ở người trên 60 tuổi và tiến triển chậm. Nếu không điều trị, thị lực sẽ ngày càng giảm, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

1.2 Cườm nước (glaucoma)

Cườm nước là tên gọi thường dùng cho bệnh tăng nhãn áp (glaucoma), xảy ra khi áp lực dịch trong mắt tăng cao, làm tổn thương dây thần kinh thị giác. Khác với cườm khô, cườm nước có thể tiến triển âm thầm hoặc nhanh chóng và gây mất thị lực không thể hồi phục. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

1.3 Phân biệt cườm khô và cườm nước

• Cườm khô thường tiến triển chậm, nhìn mờ dần và thường không đau đớn.
• Cườm nước có thể không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu hoặc có thể gây đau nhức, nhức đầu, buồn nôn nếu tăng nhãn áp cấp.
• Cườm khô có thể phục hồi thị lực sau mổ; cườm nước nếu không phát hiện sớm có thể gây mất thị lực vĩnh viễn.

Việc phân biệt đúng hai loại cườm này là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

2. Khi nào cần phẫu thuật cườm mắt?

2.1 Trường hợp cần mổ cườm khô

Phẫu thuật cườm khô thường được chỉ định khi:

• Thị lực suy giảm gây ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc hàng ngày.
• Thị lực không cải thiện ngay cả khi dùng kính.
• Người bệnh gặp khó khăn khi lái xe, đọc sách, đi lại,…

Tùy vào tình trạng cụ thể mà bác sĩ sẽ có chỉ định phẫu thuật tại thời điểm thích hợp. Tuy nhiên, không nên chờ đến khi mờ hoàn toàn mới mổ, vì lúc đó thủy tinh thể đã quá cứng, tăng nguy cơ biến chứng và khiến quá trình hồi phục kéo dài hơn.

2.2 Trường hợp cần mổ cườm nước (glaucoma)

Phẫu thuật glaucoma thường được cân nhắc khi:

• Dùng thuốc nhỏ mắt không kiểm soát được nhãn áp.
• Bệnh tiến triển nặng dù đang điều trị.
• Thần kinh thị giác bị tổn thương rõ rệt trên kết quả chụp OCT hoặc soi đáy mắt.

Trong những trường hợp này, phẫu thuật nhằm mục đích giảm áp lực nội nhãn, giúp ngăn ngừa mất thị lực thêm chứ không phục hồi phần thị lực đã mất. Bên cạnh đó, đối với tình trạng tăng nhãn áp cấp tính, một số trường hợp cần thực hiện phẫu thuật luôn ngay khi có chỉ định để tránh đánh mất thị lực.

2.3 Có bắt buộc phải mổ cườm mắt không?

Không phải tất cả các trường hợp đều phải mổ ngay. Với cườm khô, nếu thị lực còn tốt, người bệnh có thể trì hoãn và theo dõi định kỳ. Với cườm nước, việc mổ hay không còn phụ thuộc vào chỉ số nhãn áp, mức độ tổn thương dây thần kinh và đáp ứng điều trị nội khoa.

Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa sẽ là người đánh giá chính xác nhất dựa trên tình trạng cụ thể của mỗi bệnh nhân.

3. Các phương pháp phẫu thuật cườm mắt hiện nay

3.1 Mổ Phaco – công nghệ phổ biến nhất với cườm khô

Phaco là phương pháp mổ cườm khô hiện đại nhất hiện nay. Bác sĩ sử dụng đầu dò siêu âm để tán nhuyễn thủy tinh thể đục, sau đó hút ra ngoài qua một vết mổ rất nhỏ. Một thấu kính nhân tạo được đặt vào để thay thế thủy tinh thể bị đục, giúp người bệnh nhìn khôi phục lại thị lực.

Ưu điểm nổi bật:

• Không đau, thời gian mổ ngắn chỉ khoảng 15–20 phút
• Không cần khâu, phục hồi nhanh chóng
• Vết mổ nhỏ (chỉ 2-3mm), người bệnh có thể xuất viện ngay trong ngày.
• Thị lực bắt đầu cải thiện rõ rệt sau 1–2 ngày

Đây là phương pháp đang được áp dụng tại hầu hết các bệnh viện mắt hiện đại ở Việt Nam và trên thế giới.

3.2 Phẫu thuật đặt van, cắt bè củng mạc điều trị cườm nước

Với bệnh nhân glaucoma, các phẫu thuật phổ biến bao gồm:

• Cắt bè củng mạc: tạo đường thoát dịch mới để giảm áp lực nội nhãn trong mắt.
• Đặt van kiểm soát dẫn lưu: kiểm soát áp lực nội nhãn ổn định hơn, đặc biệt ở bệnh nhân đã mổ nhiều lần hoặc có tình trạng glaucoma phức tạp.

Tùy theo từng tình trạng mắt cụ thể mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

4. Phẫu thuật cườm mắt có nguy hiểm không?

4.1 Các biến chứng có thể gặp

Phẫu thuật cườm mắt – dù là điều trị cườm khô hay cườm nước – ngày nay được xem là một trong những phẫu thuật an toàn trong nhãn khoa. Với sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại, quy trình mổ diễn ra nhanh chóng, ít xâm lấn và có tỷ lệ thành công rất cao. Tuy nhiên, như bất kì thủ thuật nào, phẫu thuật cườm mắt vẫn có thể xuất hiện một số biểu hiện nhẹ sau mổ như:

• Cảm giác cộm nhẹ, khô mắt trong vài ngày đầu: Sau mổ, một số người cảm thấy mắt hơi cộm như có hạt cát, đi kèm cảm giác khô hoặc rát nhẹ. Đây là phản ứng bình thường do tổn thương nhẹ ở giác mạc khi thao tác mổ. Bác sĩ sẽ kê thuốc nhỏ mắt bôi trơn hoặc nước mắt nhân tạo để làm dịu triệu chứng này.
• Tăng nhẹ áp lực nội nhãn sau mổ: Một số bệnh nhân có thể gặp tình trạng tăng nhãn áp tạm thời, nhất là sau mổ glaucoma. Nếu phát hiện sớm, bác sĩ sẽ điều chỉnh bằng thuốc nhỏ mắt.
• Viêm nhẹ hoặc kích ứng mắt: Thỉnh thoảng, một số người có thể bị đỏ mắt nhẹ, ngứa, chảy nước mắt – đây là phản ứng viêm lành tính sau mổ. Tình trạng này thường cải thiện nhanh với thuốc kháng viêm dạng nhỏ mắt.

4.2 Tỷ lệ thành công của phẫu thuật

• Với mổ Phaco (điều trị cườm khô):
  Đây là phương pháp có tỷ lệ thành công rất cao, với khoảng 90–95% bệnh nhân phục hồi thị lực rõ rệt chỉ sau vài ngày đến một tuần. 
• Với mổ glaucoma (cườm nước):
  Tùy theo mức độ tổn thương thần kinh thị giác và phương pháp mổ, hiệu quả kiểm soát nhãn áp dao động từ 70–85%. Lưu ý rằng mục tiêu mổ glaucoma là giữ ổn định thị lực hiện tại, chứ không thể phục hồi phần thị lực đã mất do tổn thương.

Một yếu tố then chốt ảnh hưởng đến kết quả mổ là việc theo dõi và chăm sóc lâu dài sau phẫu thuật. Người bệnh cần tái khám đúng lịch, dùng thuốc đúng đơn và chủ động liên hệ/kiểm tra với bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường để duy trì thị lực ổn định lâu dài.

5. Sau phẫu thuật cườm mắt cần lưu ý gì?

5.1 Chế độ sinh hoạt và chăm sóc hậu phẫu

• Đeo kính bảo vệ mắt ít nhất ba ngày đầu sau phẫu thuật.
• Tránh cúi thấp đầu, không xoa mắt, không để nước rơi vào mắt.
• Nghỉ ngơi hợp lý, không vận động mạnh hoặc mang vác nặng.

Chăm sóc đúng cách sẽ giúp vết mổ lành nhanh, giảm nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng.

5.2 Dùng thuốc và tái khám đúng lịch

• Tuân thủ nhỏ thuốc kháng sinh, chống viêm theo hướng dẫn bác sĩ.
• Không tự ý dừng thuốc hoặc đổi thuốc khi không có chỉ định từ bác sĩ.
• Tái khám theo đúng lịch hoặc theo chỉ định từ bác sĩ.

5.3 Bao lâu thì nhìn rõ trở lại?

• Với mổ Phaco: thị lực bắt đầu cải thiện sau 1 – 3 ngày và hồi phục dần sau 1 – 3 tháng. 
• Với mổ glaucoma: thị lực có thể không cải thiện rõ rệt nhưng việc phẫu thuật giúp bảo vệ phần thị lực còn lại.

Người bệnh cần kiên nhẫn và tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ để có kết quả tối ưu. Tùy thuộc theo tình trạng mắt mà có thể có những người bệnh có thời gian phục hồi lâu hơn.

6. Kết luận

Phẫu thuật cườm mắt là giải pháp quan trọng giúp bảo vệ và cải thiện thị lực, đặc biệt khi bệnh đã ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc hàng ngày. Dù là cườm khô hay cườm nước, việc phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm sẽ giúp người bệnh tránh được các biến chứng nguy hiểm và duy trì chất lượng sống tốt hơn. 

Liên hệ ngay với Bệnh viện Mắt Thiên Thanh để đặt lịch thăm khám tại bệnh viện cùng đội ngũ chuyên gia hơn 30 năm kinh nghiệm:

Hotline: 038 8967 699 – 0243 2265 999
Website: https://matthienthanh.com
Fanpage: Bệnh viện Mắt Thiên Thanh

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên sâu trực tiếp từ bác sĩ.