Mắt lên chắp: Hiểu đúng nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Mắt lên chắp là tình trạng tắc tuyến bã nhờn ở mí mắt gây hình thành khối cứng, thường không đau nhưng kéo dài dai dẳng.

Bỗng một ngày bạn nhận thấy mí mắt xuất hiện một nốt sưng cứng, không quá đau nhưng lại gây cảm giác cộm và khó chịu mỗi khi chớp mắt? Đây có thể là dấu hiệu của mắt lên chắp – một bệnh lý liên quan đến tuyến bã nhờn ở mí mắt.

Cùng Bệnh viện Mắt Thiên Thanh tìm hiểu về tình trạng chắp mắt này để có hướng xử lý đúng cách, hiệu quả hơn nhé!

1. Mắt lên chắp là gì?

Mắt lên chắp là tình trạng xảy ra khi tuyến bã nhờn ở mí mắt bị tắc nghẽn, khiến dịch tiết không thoát ra ngoài mà tích tụ lại bên trong, hình thành một khối cứng. Tuyến này có vai trò tiết dầu giúp giữ ẩm và bảo vệ bề mặt mắt. Do đó khi bị tắc, không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến chức năng của mí mắt.

Khác với các bệnh lý nhiễm trùng cấp tính, chắp mắt thường tiến triển chậm và ít gây đau. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy cộm nhẹ hoặc nhận thấy một khối nhỏ nằm sâu trong mí mắt.

2. Nguyên nhân tại sao mắt lại lên chắp?

Nguyên nhân cốt lõi của mắt lên chắp là sự tắc nghẽn của tuyến Meibomius – tuyến bã nhờn nằm dọc theo bờ mi. Khi dầu do tuyến tiết ra không thể thoát ra ngoài, chúng sẽ tích tụ lại bên trong và dần dần hình thành một khối cứng. Đây là cơ chế chính gây nên chắp mắt.

Tuy nhiên, nhiều yếu tố khác nhau có thể góp phần làm tăng nguy cơ tắc nghẽn này.:

• Viêm bờ mi mãn tính: Những người thường xuyên bị viêm bờ mi có nguy cơ cao bị chắp. Tình trạng viêm kéo dài khiến lỗ tuyến bị hẹp lại, làm cản trở quá trình bài tiết dầu.
• Vệ sinh mắt kém: Việc không làm sạch vùng mắt, đặc biệt là sau khi trang điểm, có thể khiến bụi bẩn và mỹ phẩm tích tụ, gây bít tắc tuyến bã. Ngoài ra, thói quen dụi mắt bằng tay bẩn cũng làm tăng nguy cơ vi khuẩn xâm nhập.
• Chế độ ăn uống và sinh hoạt: Ăn nhiều đồ cay nóng, thức khuya hoặc căng thẳng kéo dài có thể làm rối loạn hoạt động của tuyến bã nhờn, khiến dịch tiết đặc hơn và dễ gây tắc nghẽn.
• Yếu tố bệnh lý: Một số bệnh lý như viêm da tiết bã hoặc tình trạng da nhờn có thể làm tăng tiết dầu, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành chắp mắt.

3. Các giai đoạn phát triển của chắp mắt

Chắp mắt thường tiến triển qua nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn có những biểu hiện đặc trưng:

• Giai đoạn khởi phát: Ở giai đoạn đầu, mí mắt có thể hơi sưng, đỏ nhẹ và xuất hiện cảm giác cộm như có dị vật. Đây là lúc tuyến bã bắt đầu bị tắc.
• Giai đoạn khu trú: Sau vài ngày, nốt sưng dần gom lại thành một khối cứng rõ ràng, có kích thước như hạt đậu. Lúc này, tình trạng đỏ và đau giảm dần nhưng khối chắp vẫn tồn tại.
• Giai đoạn biến chứng: Nếu không được điều trị, khối chắp có thể phát triển lớn hơn, gây chèn ép nhãn cầu và làm mờ mắt tạm thời. Trong một số trường hợp, chắp có thể bị nhiễm trùng thứ phát và hình thành mủ.

4. Cách điều trị mắt lên chắp an toàn tại nhà

Đối với các trường hợp nhẹ, chắp mắt có thể được cải thiện bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà nếu thực hiện đúng cách và kiên trì:

• Chườm ấm: Đây là phương pháp đơn giản và hiệu quả trong quá trình điều trị chắp. Việc sử dụng khăn ấm đắp lên mắt giúp làm tan phần dầu bị tắc nghẽn, từ đó giúp tuyến bã hoạt động trở lại bình thường. Người bệnh nên thực hiện từ 10 đến 15 phút mỗi lần, lặp lại 3 đến 4 lần mỗi ngày để đạt hiệu quả tốt.
• Massage nhẹ nhàng: Sau khi chườm ấm, có thể dùng tay sạch massage nhẹ vùng mí mắt để hỗ trợ lưu thông dịch tiết. Động tác cần nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương vùng mắt.
• Vệ sinh bờ mi: Giữ vệ sinh vùng mí mắt bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch chuyên dụng giúp loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn, hạn chế tình trạng tắc nghẽn.
• Hạn chế trang điểm và đeo kính áp tròng: Trong thời gian bị chắp, nên ngừng sử dụng mỹ phẩm vùng mắt và kính áp tròng để tránh làm tình trạng nặng hơn.

5. Khi nào cần chích chắp?

Không phải tất cả các trường hợp chắp đều cần can thiệp y tế, nhưng có những dấu hiệu cho thấy bạn cần đến cơ sở chuyên khoa để được xử lý đúng cách.

Khi chắp không giảm sau 2 đến 4 tuần dù đã chườm ấm đều đặn, khả năng cao cần can thiệp chuyên sâu. Bên cạnh đó, nếu khối chắp phát triển lớn, gây sụp mí hoặc ảnh hưởng đến thị lực, việc điều trị sớm là rất cần thiết.

Ngoài ra, tình trạng tái phát nhiều lần cũng là dấu hiệu cần được kiểm tra để loại trừ các nguyên nhân tiềm ẩn khác.

Đặc biệt, một lưu ý quan trọng là không nên tự ý nặn hoặc chích chắp tại nhà, vì có thể gây nhiễm trùng sâu và để lại sẹo xấu.

6. Cách phòng ngừa mắt lên chắp tái phát

Việc duy trì các thói quen chăm sóc mắt đúng cách giúp giảm đáng kể nguy cơ tái phát chắp:

• Tẩy trang vùng mắt kỹ lưỡng mỗi ngày, đặc biệt sau khi sử dụng mỹ phẩm.
• Tránh dụi mắt bằng tay để hạn chế vi khuẩn xâm nhập.
• Thay mới các sản phẩm trang điểm mắt định kỳ để đảm bảo vệ sinh.
• Bổ sung các dưỡng chất cần thiết trong chế độ ăn uống, đặc biệt là các axit béo có lợi, giúp cải thiện chất lượng dịch tiết của tuyến bã nhờn.

7. Lời kết

Mắt lên chắp là tình trạng lành tính nhưng có thể kéo dài và tái phát nếu không được xử lý đúng cách. Việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm và áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp sẽ giúp bạn kiểm soát hiệu quả tình trạng này.

Liên hệ ngay với Bệnh viện Mắt Thiên Thanh để được tư vấn cụ thể hơn:

Hotline: 038 8967 699 – 0243 2265 999

Website: https://matthienthanh.com

Fanpage: Bệnh viện Mắt Thiên Thanh

Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên sâu trực tiếp từ bác sĩ.