Giải đáp: Bệnh Glôcôm có di truyền không? Cách phòng ngừa

Tìm hiểu bệnh Glôcôm có di truyền không cùng các yếu tố nguy cơ giúp bạn chủ động bảo vệ thị lực và tầm soát bệnh hiệu quả

Glôcôm được mệnh danh là “kẻ trộm thị lực thầm lặng” bởi bệnh thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài nhưng có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho dây thần kinh thị giác. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi thị lực đã suy giảm nghiêm trọng, thậm chí không thể phục hồi. Chính vì vậy, một trong những câu hỏi phổ biến của người bệnh là liệu Glôcôm có di truyền không và nếu trong gia đình đã có người mắc bệnh thì nguy cơ đối với các thành viên khác như thế nào?

Việc hiểu rõ mối liên hệ giữa yếu tố di truyền và bệnh Glôcôm không chỉ giúp giải tỏa nỗi lo của nhiều người mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tầm soát sớm và phòng ngừa mù lòa. Cùng Bệnh viện Mắt Thiên Thanh tìm hiểu rõ về tình trạng này trong bài viết dưới đây!

1. Glôcôm có di truyền không?

1.1 Bệnh Glôcôm có yếu tố di truyền rõ rệt

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng Glôcôm là bệnh lý có liên quan đến yếu tố di truyền. Điều này có nghĩa là nếu trong gia đình có người mắc bệnh, đặc biệt là người thân trực hệ như bố mẹ hoặc anh chị em ruột, thì nguy cơ mắc bệnh của các thành viên khác sẽ cao hơn so với người bình thường. Các thống kê trong nhãn khoa cho thấy nếu một người có bố mẹ hoặc anh chị em ruột mắc Glôcôm thì nguy cơ mắc bệnh của họ có thể cao gấp khoảng 9 lần so với người không có tiền sử gia đình.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng yếu tố di truyền không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ mắc bệnh. Di truyền chỉ làm tăng nguy cơ, còn việc bệnh có phát triển hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tuổi tác, cấu trúc mắt, tình trạng sức khỏe toàn thân và lối sống.

1.2 Cơ chế di truyền liên quan đến cấu trúc thoát lưu dịch trong mắt

Để hiểu rõ vì sao Glôcôm có thể di truyền, cần biết rằng một số gen trong cơ thể có liên quan đến cấu trúc và chức năng của hệ thống thoát lưu thủy dịch trong mắt.
Thủy dịch là loại dịch trong suốt được sản xuất liên tục trong mắt để nuôi dưỡng các cấu trúc nội nhãn. Sau khi hoàn thành chức năng, thủy dịch sẽ thoát ra ngoài thông qua hệ thống dẫn lưu nằm ở góc tiền phòng. Nếu hệ thống này hoạt động kém hiệu quả, thủy dịch sẽ bị ứ đọng, khiến áp lực trong mắt tăng lên.

Một số bất thường di truyền có thể ảnh hưởng đến cấu trúc của hệ thống thoát lưu này. Khi những bất thường đó được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, nguy cơ tăng nhãn áp và tổn thương dây thần kinh thị giác cũng tăng theo.

2. Các thể bệnh Glôcôm thường gặp yếu tố di truyền cao

2.1 Glôcôm góc mở nguyên phát

Glôcôm góc mở nguyên phát là thể bệnh phổ biến nhất trong nhóm bệnh Glôcôm. Bệnh thường tiến triển chậm và không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người không nhận ra thị lực của mình đang suy giảm.

Ở thể bệnh này, hệ thống thoát lưu thủy dịch hoạt động kém hiệu quả theo thời gian, khiến áp lực trong mắt tăng dần. Điều đáng chú ý là nhiều nghiên cứu đã phát hiện mối liên hệ rõ rệt giữa Glôcôm góc mở nguyên phát và yếu tố di truyền.

Những người có người thân trong gia đình mắc thể bệnh này thường có nguy cơ cao hơn đáng kể. Vì vậy, nếu trong gia đình có người bị Glôcôm góc mở, các thành viên khác nên chủ động khám mắt định kỳ để phát hiện bệnh sớm.

2.2 Glôcôm bẩm sinh

Glôcôm bẩm sinh là một thể bệnh hiếm gặp nhưng có liên quan trực tiếp đến bất thường di truyền trong quá trình phát triển của mắt.

Bệnh xuất hiện ngay từ khi trẻ mới sinh hoặc trong những năm đầu đời. Nguyên nhân chủ yếu là do cấu trúc của góc tiền phòng phát triển không hoàn chỉnh trong giai đoạn bào thai, khiến thủy dịch không thể thoát ra bình thường.

Trẻ mắc Glôcôm bẩm sinh thường có các dấu hiệu như chảy nước mắt nhiều, sợ ánh sáng, giác mạc to bất thường hoặc mắt trông to hơn bình thường. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thị giác của trẻ.

2.3 Glôcôm góc đóng

Glôcôm góc đóng thường liên quan nhiều đến cấu trúc giải phẫu của mắt, chẳng hạn như nhãn cầu nhỏ, tiền phòng nông hoặc góc tiền phòng hẹp.
Những đặc điểm giải phẫu này có thể mang tính chất gia đình và được di truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Khi góc tiền phòng quá hẹp, đường thoát của thủy dịch dễ bị bít tắc đột ngột, gây ra cơn tăng nhãn áp cấp tính.

Cơn Glôcôm góc đóng cấp thường xuất hiện đột ngột với các triệu chứng đau nhức mắt dữ dội, nhìn mờ và buồn nôn. Đây là tình trạng cấp cứu trong nhãn khoa cần được xử trí kịp thời để tránh mất thị lực.

3. Những ai cần đặc biệt lưu ý về nguy cơ mắc bệnh?

Những người có người thân trong gia đình mắc Glôcôm là nhóm có nguy cơ cao nhất. Khi bố mẹ, anh chị em ruột hoặc ông bà từng được chẩn đoán mắc bệnh, khả năng xuất hiện bệnh ở các thành viên khác trong gia đình cũng tăng lên đáng kể.

Ngoài yếu tố gia đình, độ tuổi cũng là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Sau 40 tuổi, nguy cơ mắc Glôcôm bắt đầu tăng dần do hệ thống thoát lưu thủy dịch trong mắt có xu hướng suy giảm chức năng theo thời gian.

Bên cạnh đó, những người có các tật khúc xạ như cận thị nặng hoặc viễn thị cũng cần lưu ý. Một số nghiên cứu cho thấy cận thị nặng có liên quan đến nguy cơ Glôcôm góc mở, trong khi viễn thị lại liên quan nhiều hơn đến Glôcôm góc đóng.

Ngoài ra, các bệnh lý toàn thân như tiểu đường hoặc tăng huyết áp cũng có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn máu nuôi dưỡng dây thần kinh thị giác, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương do Glôcôm.

Những người từng bị chấn thương mắt hoặc sử dụng thuốc chứa thành phần corticoid trong thời gian dài cũng cần được theo dõi nhãn áp định kỳ vì những yếu tố này có thể làm tăng áp lực nội nhãn..

4. Biện pháp chủ động bảo vệ thị lực cho người có yếu tố di truyền

Đối với những người có yếu tố di truyền, việc tầm soát định kỳ là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện bệnh sớm. Quá trình kiểm tra thường bao gồm đo nhãn áp, soi đáy mắt để đánh giá dây thần kinh thị giác và kiểm tra thị trường. Những người có tiền sử gia đình mắc Glôcôm nên khám mắt ít nhất mỗi năm một lần. Trong một số trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ có thể khuyến nghị kiểm tra thường xuyên hơn.

Bên cạnh đó, một lối sống lành mạnh có thể góp phần bảo vệ sức khỏe đôi mắt. Người có nguy cơ mắc Glôcôm nên duy trì chế độ sinh hoạt khoa học, tránh thức khuya kéo dài và hạn chế làm việc trong điều kiện ánh sáng kém.

Ngoài ra, cần tránh thói quen uống quá nhiều nước trong một khoảng thời gian ngắn vì điều này có thể làm thay đổi tạm thời áp lực trong mắt. Tập thể dục đều đặn và kiểm soát tốt các bệnh lý toàn thân cũng là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ tổn thương dây thần kinh thị giác.

5. Kết bài

Như vậy, để trả lời thắc mắc “Glôcôm có di truyền không?” thì câu trả là có. Nếu trong gia đình có người mắc bệnh, nguy cơ đối với các thành viên khác sẽ cao hơn so với bình thường. Tuy nhiên, yếu tố di truyền không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ mắc bệnh, bởi sự phát triển của Glôcôm còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tuổi tác, cấu trúc mắt và tình trạng sức khỏe chung. Điều quan trọng nhất là chủ động tầm soát sớm. Khám mắt định kỳ và kiểm tra nhãn áp thường xuyên có thể giúp phát hiện Glôcôm ở giai đoạn rất sớm, khi thị lực vẫn còn được bảo tồn.

Liên hệ ngay với Bệnh viện Mắt Thiên Thanh để được tư vấn và hỗ trợ đặt lịch nhanh chóng qua:

Hotline: 038 8967 699 – 0243 2265 999

Website: https://matthienthanh.com

Fanpage: Bệnh viện Mắt Thiên Thanh

Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên sâu trực tiếp từ bác sĩ.