1 mắt cận 1 mắt viễn có sao không? Cách khắc phục hiệu quả
08-05-2026
Share
Tìm hiểu chi tiết về tình trạng 1 mắt cận 1 mắt viễn cùng các phương pháp điều trị giúp phục hồi thị lực
Bình thường, chúng ta thường nghe nhiều đến cận thị hoặc viễn thị xảy ra ở cả hai mắt. Tuy nhiên trên thực tế, không ít người lại gặp phải tình trạng đặc biệt hơn: 1 mắt cận 1 mắt viễn. Đây là một dạng bất đồng khúc xạ khiến hai mắt không thể phối hợp nhịp nhàng như bình thường, từ đó làm não bộ gặp khó khăn trong việc xử lý hình ảnh. Đặc biệt, nhiều người sống chung với tình trạng này trong thời gian dài mà không hề hay biết. Hãy cùng Bệnh viện Mắt Thiên Thanh tìm hiểu chi tiết về dạng bất đồng khúc xạ này qua bài viết dưới đây!
Nội dung
1. 1 mắt cận 1 mắt viễn là gì?
Tình trạng một bên mắt bị cận thị trong khi mắt còn lại bị viễn thị được gọi là bất đồng khúc xạ thể đối lập. Đây là hiện tượng hai mắt có cơ chế hội tụ ánh sáng hoàn toàn trái ngược nhau. Ở mắt cận thị, hình ảnh hội tụ trước võng mạc khiến người bệnh nhìn xa mờ nhưng nhìn gần tương đối rõ. Ngược lại, mắt viễn thị lại khiến hình ảnh hội tụ phía sau võng mạc, gây khó khăn khi nhìn gần và trong nhiều trường hợp nhìn xa cũng không sắc nét.
Thông thường, hai mắt sẽ gửi về não những hình ảnh tương đối giống nhau về kích thước và độ nét để não bộ hợp nhất thành một hình ảnh hoàn chỉnh. Tuy nhiên, khi một mắt bị cận còn mắt kia bị viễn, não phải tiếp nhận hai tín hiệu hoàn toàn khác biệt. Chính sự mất cân bằng này khiến hệ thần kinh thị giác luôn ở trạng thái căng thẳng nhằm “dung hòa” hai hình ảnh khác nhau.
2. Những dấu hiệu nhận biết
Tình trạng 1 mắt cận 1 mắt viễn đôi khi diễn tiến âm thầm và khó phát hiện ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ nhận ra bất thường khi các triệu chứng ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày:
- Thường xuyên đau đầu và chóng mặt
Người bệnh dễ xuất hiện cảm giác đau đầu âm ỉ, chóng mặt hoặc mất tập trung, đặc biệt sau thời gian dài sử dụng máy tính, điện thoại hoặc đọc sách. Nhiều trường hợp còn nhầm lẫn triệu chứng này với stress hoặc rối loạn tiền đình mà không nghĩ đến nguyên nhân từ mắt.
- Nhìn mờ và giảm khả năng cảm nhận khoảng cách
Khi hai mắt không phối hợp đồng đều, khả năng cảm nhận chiều sâu cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc ước lượng khoảng cách khi lái xe, đi cầu thang hoặc tham gia các hoạt động thể thao.
- Mỏi mắt nhanh chóng
Đôi mắt phải liên tục điều tiết để cố gắng tạo ra hình ảnh rõ nét khiến cơ mắt nhanh chóng bị quá tải. Người bệnh thường cảm thấy nặng mắt, khô mắt hoặc nhìn mờ thoáng qua sau một thời gian ngắn học tập và làm việc.
- Có xu hướng nheo hoặc che một mắt
Nhiều người vô thức nhắm bớt một mắt hoặc nghiêng đầu để nhìn rõ hơn. Đây thực chất là phản xạ tự nhiên của não bộ nhằm loại bỏ hình ảnh gây nhiễu từ mắt nhìn kém hơn. Ở trẻ nhỏ, cha mẹ có thể nhận thấy bé thường xuyên nheo mắt, ngồi rất gần tivi hoặc thích nhìn nghiêng đầu khi xem đồ vật.
3. Tại sao bạn lại gặp tình trạng 1 mắt cận 1 mắt viễn?
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bất đồng khúc xạ thể đối lập. Trong đó, yếu tố bẩm sinh và cấu trúc mắt đóng vai trò quan trọng nhất.
- Yếu tố bẩm sinh và di truyền
Một số người có cấu trúc nhãn cầu hai bên phát triển không đồng đều ngay từ khi sinh ra. Một mắt có thể có trục nhãn cầu dài hơn bình thường gây cận thị, trong khi mắt còn lại có trục ngắn hơn dẫn đến viễn thị.
- Biến chứng sau chấn thương
Những chấn thương vùng mắt hoặc vùng đầu mặt có thể làm thay đổi cấu trúc quang học của nhãn cầu. Tổn thương giác mạc, lệch thủy tinh thể hoặc biến dạng cấu trúc bên trong mắt đều có thể khiến độ khúc xạ của một mắt thay đổi bất thường.
- Hệ quả của các bệnh lý về mắt
Một số bệnh lý chỉ xuất hiện ở một bên mắt cũng có thể làm thay đổi công suất hội tụ ánh sáng. Ví dụ như đục thủy tinh thể, giác mạc chóp hoặc sẹo giác mạc có thể khiến mắt đó trở nên cận hoặc viễn rõ rệt hơn mắt còn lại. Nếu không được điều trị sớm, sự chênh lệch thị lực sẽ ngày càng lớn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng phối hợp thị giác hai mắt.
4. Nguy cơ tiềm ẩn nếu không điều trị kịp thời
Nhiều người chủ quan cho rằng chỉ cần “nhìn được” là đủ. Tuy nhiên, việc để tình trạng lệch khúc xạ kéo dài có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng:
4.1 Tình trạng nhược thị (mắt lười)
Nhược thị là biến chứng nguy hiểm nhất của tình trạng 1 mắt cận 1 mắt viễn, đặc biệt ở trẻ nhỏ đang trong giai đoạn phát triển thị giác. Khi hai mắt có độ khúc xạ chênh lệch quá lớn, não bộ sẽ ưu tiên sử dụng hình ảnh từ mắt nhìn rõ hơn và dần “bỏ qua” tín hiệu từ mắt còn lại.
Theo thời gian, mắt yếu sẽ mất dần khả năng hoạt động bình thường dù cấu trúc mắt không bị tổn thương thực thể. Điều đáng lo ngại là nhược thị thường tiến triển âm thầm nên phụ huynh rất khó phát hiện nếu không cho trẻ đi khám mắt định kỳ.
Nếu qua giai đoạn vàng điều trị, khả năng phục hồi thị lực của mắt nhược thị sẽ giảm đi đáng kể, thậm chí không thể phục hồi hoàn toàn.
4.2 Biến chứng mắt lác (lé)
Sự mất cân bằng thị lực giữa hai mắt còn làm rối loạn hoạt động của hệ cơ vận nhãn. Khi một mắt phải hoạt động quá mức còn mắt kia hoạt động kém hiệu quả, trục nhãn cầu có thể dần lệch khỏi vị trí bình thường và hình thành mắt lác.
Người bệnh không chỉ gặp khó khăn trong việc quan sát mà còn bị ảnh hưởng thẩm mỹ khuôn mặt. Trong nhiều trường hợp, mắt lác kéo dài còn gây song thị khiến hình ảnh bị chồng lên nhau, làm giảm chất lượng thị giác nghiêm trọng.
4.3 Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống
Việc hai mắt không thể phối hợp nhịp nhàng khiến người bệnh thường xuyên rơi vào trạng thái mệt mỏi thị giác. Những công việc như đọc sách, làm việc với máy tính, lái xe hoặc chơi thể thao đều trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Nhiều người bị đau đầu kéo dài, giảm khả năng tập trung và dễ chóng mặt khi thay đổi khoảng cách nhìn. Khả năng cảm nhận chiều sâu suy giảm cũng khiến việc di chuyển hoặc thao tác trong sinh hoạt hằng ngày thiếu chính xác hơn.
5. Các phương pháp điều trị
5.1 Đeo kính gọng đúng độ
Đây vẫn là phương pháp điều chỉnh phổ biến nhất hiện nay. Bác sĩ sẽ đo khám chính xác độ khúc xạ của từng mắt để thiết kế đơn kính phù hợp, giúp hai mắt có thể phối hợp hài hòa hơn trong quá trình nhìn. Việc đeo kính đúng độ không chỉ giúp cải thiện thị lực mà còn giảm gánh nặng điều tiết cho mắt và hạn chế nguy cơ tiến triển nhược thị ở trẻ em.
5.2 Sử dụng kính áp tròng
Trong nhiều trường hợp chênh lệch độ khúc xạ lớn, kính áp tròng mang lại hiệu quả tốt hơn kính gọng. Do nằm trực tiếp trên giác mạc, kính áp tròng giúp giảm hiện tượng chênh lệch kích thước hình ảnh giữa hai mắt và tạo cảm giác nhìn tự nhiên hơn.
Ngoài yếu tố thẩm mỹ, phương pháp này còn hỗ trợ cải thiện khả năng phối hợp thị giác hai mắt và tăng chất lượng tầm nhìn ở những người có độ lệch cao.
5.3 Phẫu thuật điều chỉnh khúc xạ
Đối với người trưởng thành có độ khúc xạ ổn định, các phương pháp phẫu thuật hiện đại có thể giúp điều chỉnh riêng biệt từng mắt để đưa thị lực về trạng thái cân bằng hơn.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để phẫu thuật. Người bệnh cần được khám chuyên sâu để đánh giá giác mạc, độ ổn định khúc xạ và tình trạng sức khỏe mắt trước khi lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp.
6. Kết luận
Tình trạng 1 mắt cận 1 mắt viễn hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp tình trạng nhìn mờ bất thường giữa hai mắt, hãy chủ động thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để được kiểm tra chính xác và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhất cho đôi mắt của mình.
Liên hệ ngay Bệnh viện Mắt Thiên Thanh để được tư vấn chi tiết hơn:
- Hotline: 038 8967 699 – 0243 2265 999
- Website: https://matthienthanh.com
- Fanpage: Bệnh viện Mắt Thiên Thanh
Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên sâu trực tiếp từ bác sĩ.
