Mắt lác do đâu? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách can thiệp hiệu quả
20-03-2026
Share
Giải đáp chi tiết mắt lác do đâu ở người lớn và trẻ em cùng những dấu hiệu nhận biết để can thiệp kịp thời
Mắt lác do đâu là câu hỏi mà rất nhiều người quan tâm khi nhận thấy mắt có dấu hiệu lệch trục bất thường. Trên thực tế, mắt lác không chỉ đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ mà còn là biểu hiện của sự rối loạn trong hoạt động của cơ vận nhãn hoặc tổn thương hệ thần kinh điều khiển mắt.
Tùy theo độ tuổi, nguyên nhân gây lác có thể hoàn toàn khác nhau, từ bẩm sinh, tật khúc xạ cho đến các bệnh lý nguy hiểm. Cùng Bệnh viện Mắt Thiên Thanh tìm hiểu nguyên nhân gây mắt lác để hiểu rõ hơn về tình trạng này và lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp, tránh những biến chứng ảnh hưởng đến thị lực về sau.
Nội dung
1. Nguyên nhân gây mắt lác ở trẻ em
1.1 Do bẩm sinh
Mắt lác có thể xuất hiện ngay từ khi trẻ mới sinh ra hoặc trong 6 tháng đầu đời. Nguyên nhân thường liên quan đến sự bất thường trong cấu trúc cơ vận nhãn hoặc hệ thần kinh điều khiển chuyển động của mắt. Ở giai đoạn này, nhiều phụ huynh dễ nhầm lẫn giữa lác thật và hiện tượng “lác giả sinh lý”, dẫn đến việc bỏ qua thời điểm vàng để can thiệp.
1.2 Do di truyền
Yếu tố di truyền đóng vai trò nhất định trong nguy cơ mắc mắt lác. Nếu trong gia đình có bố mẹ hoặc người thân từng bị lác hoặc các tật về mắt, trẻ sinh ra có khả năng cao gặp tình trạng tương tự. Tuy nhiên, di truyền không phải là yếu tố quyết định hoàn toàn mà chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ.
1.3 Do tật khúc xạ
Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất ở trẻ em. Đặc biệt, trẻ bị viễn thị nặng phải điều tiết quá mức để nhìn rõ, lâu dần dẫn đến lác trong. Nếu không được phát hiện và đeo kính kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển nặng hơn và gây nhược thị.
1.4 Do bệnh lý não bộ
Một số bệnh lý như bại não, hội chứng Down hoặc u não có thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh điều khiển cơ mắt, từ đó gây ra mắt lác. Trong những trường hợp này, lác thường đi kèm với các dấu hiệu bất thường khác về phát triển hoặc vận động, cần được thăm khám chuyên sâu.
2. Nguyên nhân gây mắt lác ở người lớn
2.1 Biến chứng bệnh lý toàn thân
Ở người lớn, mắt lác thường là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Các bệnh như tiểu đường, cao huyết áp có thể làm tổn thương mạch máu nuôi dưỡng dây thần kinh vận nhãn, dẫn đến tình trạng mắt lệch trục đột ngột.
2.2 Chấn thương vùng đầu hoặc mắt
Các va đập mạnh vào vùng đầu, mặt hoặc hốc mắt có thể gây tổn thương trực tiếp đến cơ vận nhãn hoặc dây thần kinh điều khiển mắt. Sau chấn thương, người bệnh có thể xuất hiện lác kèm theo nhìn đôi và đau nhức.
2.3 Vấn đề thần kinh
Tai biến mạch máu não, u não hoặc các bệnh lý thần kinh như nhược cơ đều có thể là nguyên nhân gây mắt lác. Đây là nhóm nguyên nhân nguy hiểm, đặc biệt khi lác xuất hiện đột ngột kèm theo các triệu chứng như yếu tay chân, đau đầu hoặc chóng mặt.
2.4 Hệ quả của giảm thị lực kéo dài
Khi một mắt bị suy giảm thị lực trong thời gian dài do đục thủy tinh thể, sẹo giác mạc hoặc bệnh lý võng mạc, não bộ sẽ dần “bỏ qua” tín hiệu từ mắt này. Hệ quả là mắt yếu dần lệch trục, gây ra lác thứ phát.
3. Các dấu hiệu nhận biết mắt lác
3.1 Dấu hiệu quan sát bên ngoài
Biểu hiện dễ nhận thấy nhất là hai mắt không nhìn cùng một hướng. Một mắt có thể nhìn thẳng, trong khi mắt còn lại lệch vào trong, ra ngoài, lên trên hoặc xuống dưới. Lòng đen không nằm cân đối giữa hai bên.
3.2 Thói quen bù trừ khi nhìn
Người bị lác thường có xu hướng nghiêng đầu, vẹo cổ hoặc nheo mắt để điều chỉnh tầm nhìn. Đây là phản xạ tự nhiên nhằm giúp hai mắt “hợp nhất” hình ảnh tốt hơn.
3.3 Triệu chứng chủ quan
Ở người lớn, các triệu chứng thường rõ ràng hơn như:
- Nhìn đôi (song thị)
- Mỏi mắt, đau đầu kéo dài
- Khả năng ước lượng khoảng cách kém
Ở trẻ nhỏ, các dấu hiệu này khó nhận biết hơn, do đó phụ huynh cần quan sát kỹ hành vi của trẻ trong sinh hoạt hàng ngày.
4. Tầm quan trọng của việc can thiệp kịp thời
Nhắc đến mắt lác, nhiều người nghĩ bệnh chỉ ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ hay tâm lý của người bệnh là chủ yếu. Bởi tình trạng này có thể khiến người bệnh, đặc biệt là trẻ em trở nên tự ti khi giao tiếp, sinh hoạt thường ngay.
Tuy nhiên, lác mắt còn có thể gây ra tình trạng nhược thị – một tình trạng suy giảm thị lực mà không thể cải thiện ngay cả khi đeo kính. Khi hai mắt không phối hợp nhịp nhàng, não bộ sẽ tự động “tắt” tín hiệu từ mắt bị lác để tránh nhìn đôi. Nhược thị nếu không điều trị trước 7 – 8 tuổi, cơ hội cải thiện thị lực sau này sẽ gần như là không thể.
Ngoài ra, lác mắt cũng ảnh hưởng không nhỏ đến thị giác hai mắt.Thị giác hai mắt giúp con người nhìn rõ chiều sâu và định vị không gian. Khi bị lác, khả năng này bị suy giảm, gây khó khăn trong học tập, sinh hoạt và lựa chọn nghề nghiệp.
5. Các phương pháp điều trị
Sau khi xác định được nguyên nhân gây lác, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp dựa trên nguyên nhân và mức độ lệch trục của mắt:
- Chỉnh kính: Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất đối với các trường hợp lác do tật khúc xạ. Việc đeo kính đúng số giúp giảm điều tiết và có thể cải thiện đáng kể tình trạng lác, đặc biệt ở trẻ em.
- Tập luyện thị giác: Các bài tập thị giác giúp tăng cường sự phối hợp giữa hai mắt và cải thiện khả năng kiểm soát chuyển động mắt. Phương pháp này thường được áp dụng cho trẻ nhỏ hoặc giai đoạn sớm của bệnh.
- Phẫu thuật chỉnh cơ vận nhãn: Trong trường hợp mắt lác nặng hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác, phẫu thuật sẽ được chỉ định để điều chỉnh lại lực kéo của các cơ vận nhãn, đưa mắt về vị trí cân bằng.
6. Kết luận
Hiểu rõ mắt lác do đâu là yếu tố quan trọng giúp lựa chọn đúng phương pháp điều trị và bảo vệ thị lực lâu dài. Dù xuất hiện ở trẻ em hay người lớn, mắt lác đều cần được thăm khám sớm tại các cơ sở chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân chính xác và can thiệp kịp thời.
Để được tư vấn chi tiết hơn về tình trạng này, Quý khách hàng vui lòng liên hệ ngay qua:
- Hotline: 038 8967 699 – 0243 2265 999
- Website: https://matthienthanh.com
- Fanpage: Bệnh viện Mắt Thiên Thanh
Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên sâu trực tiếp từ bác sĩ.
