Bệnh cườm khô mắt: Giải mã tình trạng, cách nhận biết & điều trị

Bệnh cườm khô là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực ở người cao tuổi. Vậy bạn đã hiểu rõ về tình trạng cườm khô, các dấu hiệu nhận biết và giải pháp điều trị hiệu quả để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe dài lâu chưa?

Cùng với tật khúc xạ, các bệnh lý về mắt đang ngày càng phổ biến và ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống, đặc biệt ở người lớn tuổi. Trong số đó, bệnh cườm khô (hay còn gọi là đục thủy tinh thể) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực và mù lòa nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy cườm khô chiếm đến 51% các trường hợp mù lòa trên toàn cầu.

Vậy cườm khô là gì, biểu hiện ra sao, nguyên nhân do đâu và liệu có nguy hiểm không? Việc hiểu rõ về bệnh lý này sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong việc phòng ngừa, nhận biết sớm các dấu hiệu và tìm kiếm giải pháp chăm sóc mắt phù hợp. Hãy cùng Bệnh viện Mắt Thiên Thanh tìm hiểu sâu hơn về bệnh cườm khô trong bài viết này.

1. Bệnh cườm khô là gì? Tìm hiểu cơ bản về tình trạng đục thủy tinh thể

Để hiểu về bệnh cườm khô, chúng ta cần bắt đầu từ cấu tạo cơ bản của mắt, đặc biệt là một bộ phận quan trọng mang tên thủy tinh thể.

1.1. Thủy tinh thể và vai trò của nó trong mắt

Thủy tinh thể là một thấu kính trong suốt, hai mặt lồi nằm sau mống mắt và đồng tử. Nó được cấu tạo chủ yếu từ nước và protein, có tính đàn hồi và khả năng thay đổi độ cong để giúp mắt tập trung ánh sáng.

Vai trò chính của thủy tinh thể là hội tụ các tia sáng đi vào mắt, cho phép hình ảnh sắc nét tập trung trên võng mạc ở phía sau nhãn cầu. Điều này giống như một ống kính máy ảnh điều chỉnh tiêu điểm để chụp ảnh rõ nét vậy. Khi ánh sáng đi qua giác mạc và đồng tử, nó tiếp tục đi qua thủy tinh thể. Tại đây, thủy tinh thể sẽ co giãn để điều chỉnh độ cong, đảm bảo ánh sáng được hội tụ chính xác lên võng mạc. Võng mạc sau đó chuyển đổi ánh sáng thành các tín hiệu điện và gửi lên não thông qua dây thần kinh thị giác, giúp chúng ta nhận thức được hình ảnh. Một thủy tinh thể khỏe mạnh, trong suốt là điều kiện tiên quyết để có thị lực rõ ràng.

1.2.Cườm khô là gì?

Cườm khô (hay còn gọi là đục thủy tinh thể) là tình trạng thủy tinh thể của mắt, vốn trong suốt, bị mờ đục theo thời gian. Khi thủy tinh thể bị đục, nó không thể truyền ánh sáng qua một cách hiệu quả, khiến ánh sáng bị tán xạ và cản trở việc hình thành hình ảnh rõ nét trên võng mạc. Kết quả là thị lực của người bệnh dần suy giảm, mọi thứ trở nên mờ ảo như nhìn qua một tấm kính bị sương mờ.

1.3 Phân loại

Cườm khô có thể được phân loại dựa trên nguyên nhân và vị trí đục:

Cườm khô tuổi già (đục thủy tinh thể do tuổi tác)

Đây là loại phổ biến nhất, chiếm hơn 90% các trường hợp. Nó xảy ra do quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể, các protein trong thủy tinh thể dần bị biến đổi, tích tụ lại và gây vẩn đục. Thường xuất hiện ở người trên 50 tuổi và tiến triển chậm.

Cườm khô bẩm sinh

Là tình trạng đục thủy tinh thể xuất hiện ngay khi trẻ mới sinh hoặc trong những năm đầu đời. Nguyên nhân có thể do yếu tố di truyền, nhiễm trùng của mẹ trong thời kỳ mang thai (ví dụ: rubella), hoặc các rối loạn chuyển hóa bẩm sinh. Loại này cần được phát hiện và điều trị sớm để tránh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thị giác của trẻ.

Cườm khô thứ phát

Phát sinh do hậu quả của các bệnh lý khác hoặc các yếu tố bên ngoài. Ví dụ:

• Cườm khô do bệnh lý: Thường gặp ở những người mắc bệnh tiểu đường không được kiểm soát tốt, glôcôm (thiên đầu thống), hoặc các bệnh viêm màng bồ đào.
• Cườm khô do chấn thương: Xảy ra sau một va đập mạnh, vết thương xuyên thấu hoặc bỏng mắt, làm tổn thương cấu trúc thủy tinh thể.
• Cườm khô do thuốc: Do sử dụng một số loại thuốc nhất định trong thời gian dài, điển hình là thuốc chứa corticoid (dùng dạng uống, tiêm hoặc nhỏ mắt).

Hiểu rõ các loại cườm khô giúp các bác sĩ đưa ra chẩn đoán và phác đồ điều trị chính xác, phù hợp với từng bệnh nhân.

2. Dấu hiệu nhận biết bệnh cườm khô mắt

Cườm khô thường tiến triển âm thầm và chậm chạp, đặc biệt là ở giai đoạn đầu. Nhiều người có thể không nhận ra các dấu hiệu cho đến khi bệnh đã ảnh hưởng đáng kể đến thị lực hàng ngày. Tuy nhiên, việc nhận biết sớm các triệu chứng sẽ giúp việc điều trị hiệu quả hơn. Người bệnh có thể gặp một số dấu hiệu sau:

• Nhìn mờ, lóa mắt, khó nhìn ban đêm: Dễ bị lóa bởi đèn pha ô tô khi lái xe đêm hoặc ánh nắng ban ngày.
• Tăng độ cận bất thường ở người lớn tuổi: Có thể cảm thấy nhìn gần rõ hơn mà không cần kính lão ban đầu. Sau đấy thị lực tiếp tục suy giảm, người bệnh thay kính mới thường xuyên nhưng không cải thiện rõ rệt.
• Nhìn đôi, nhìn ba một vật: Một vật thể được nhìn thấy thành hai hoặc ba hình ảnh, gây khó chịu và ảnh hưởng khả năng tập trung.
• Khó nhìn màu sắc, màu sắc bị phai mờ: Màu sắc giảm độ tươi sáng, trông mờ nhạt hơn.
• Người bệnh khó phân biệt giữa các sắc thái màu, ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận thế giới xung quanh.
• Nhìn thấy quầng sáng xung quanh đèn: Thấy các vòng tròn hoặc quầng sáng bao quanh nguồn đèn do sự tán xạ ánh sáng bởi vùng đục trong thủy tinh thể..
• Tầm nhìn như nhìn qua màn sương hoặc cửa kính bị mờ: Hình ảnh có cảm giác bị một lớp sương mờ che phủ và sẽ nặng hơn khi bệnh tiến triển.

3. Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh cườm khô có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, nhưng phổ biến nhất vẫn là quá trình lão hóa tự nhiên, cùng với các yếu tố khác có thể đẩy nhanh hoặc gây ra tình trạng này.

3.1. Nguyên nhân hàng đầu: Lão hóa tự nhiên

Theo thời gian, giống như các bộ phận khác trong cơ thể, thủy tinh thể cũng dần bị lão hóa. Các protein cấu tạo nên thủy tinh thể sẽ bị biến đổi cấu trúc, đông vón lại và lắng đọng, làm cho nó mất đi tính trong suốt ban đầu và trở nên đục hơn. Quá trình này diễn ra chậm rãi qua nhiều năm, thường không gây đau đớn và khó nhận thấy ở giai đoạn đầu. Đây là lý do chính khiến bệnh cườm khô thường được gọi là “cườm khô tuổi già”.

3.2. Các yếu tố nguy cơ khác

Ngoài tuổi tác, nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh cườm khô hoặc khiến bệnh phát triển nhanh hơn:

• Bệnh lý nền: Tiểu đường làm tăng nguy cơ mắc cườm khô gấp 2-5 lần, đặc biệt khi đường huyết không kiểm soát tốt. Bên cạnh đó, một số bệnh lý tăng huyết áp, viêm màng bồ đào,… cũng có thể dẫn đến cườm khô.
• Thói quen sinh hoạt không lành mạnh như hút thuốc lá, uống rượu bia quá mức sẽ tạo gốc tự do, gây ôxy hóa, tổn thương thủy tinh thể, tăng nguy cơ mắc bệnh sớm và nặng hơn.
• Tiếp xúc tia cực tím (UV) quá nhiều: Tiếp xúc lâu dài với tia UV từ ánh nắng mặt trời mà không bảo vệ mắt sẽ gây tổn thương tích lũy protein thủy tinh thể, đẩy nhanh quá trình đục.
• Chấn thương mắt, viêm nhiễm: Va đập mạnh, vật nhọn đâm vào mắt có thể làm tổn thương thủy tinh thể và gây cườm khô ở một mắt.
• Sử dụng một số loại thuốc kéo dài: Điển hình là thuốc chứa corticoid (uống, tiêm, nhỏ mắt) có thể gây cườm khô dưới bao sau. Người bệnh cần có chỉ định và giám sát của bác sĩ khi sử dụng.

Việc nhận biết và kiểm soát các yếu tố nguy cơ này là bước quan trọng để giảm thiểu khả năng mắc bệnh cườm khô hoặc làm chậm tiến trình của bệnh, bảo vệ thị lực dài lâu.

 

4. Phương pháp điều trị và phòng ngừa bệnh hiệu quả

4.1 Các phương pháp điều trị cườm khô

Ở giai đoạn cườm khô mới khởi phát, thủy tinh thể chỉ đục nhẹ và thị lực chưa bị ảnh hưởng nhiều. Lúc này, bác sĩ có thể đề xuất các biện pháp không xâm lấn nhằm cải thiện tạm thời thị lực và giảm bớt khó chịu, bao gồm:

Điều chỉnh kính: Thay đổi độ kính đeo (cận, viễn, loạn) để tối ưu hóa thị lực hiện có, giúp bệnh nhân nhìn rõ hơn trong sinh hoạt.

Thay đổi thói quen sinh hoạt: Sử dụng ánh sáng mạnh hơn khi đọc sách, làm việc, và luôn đeo kính râm chống tia UV chất lượng cao khi ra ngoài trời để giảm chói và bảo vệ mắt khỏi tác động của tia cực tím.

Khi cườm khô tiến triển đến mức ảnh hưởng đáng kể đến thị lực và chất lượng cuộc sống hàng ngày, phẫu thuật là giải pháp duy nhất và hiệu quả nhất để khôi phục thị lực. Thủy tinh bị đục sẽ được loại bỏ và thay bằng thủy tinh thể nhân tạo. Tùy theo nhu cầu thị lực và tình trạng mắt của từng bệnh nhân, các bác sĩ sẽ tư vấn các loại thủy tinh thể nhân tạo phù hợp.

5.2. Phòng ngừa và chăm sóc mắt

Dù cườm khô là một phần của quá trình lão hóa, chúng ta vẫn có thể chủ động thực hiện các biện pháp để làm chậm quá trình này và bảo vệ mắt, duy trì thị lực rõ ràng trong thời gian dài nhất có thể.

• Khám mắt định kỳ: Đây là biện pháp phòng ngừa và phát hiện sớm quan trọng nhất. Đặc biệt đối với người trên 40 tuổi, hãy khám mắt ít nhất mỗi 1-2 năm một lần. Việc này giúp phát hiện sớm bệnh cườm khô và các bệnh lý mắt khác như glôcôm, thoái hóa hoàng điểm, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời trước khi bệnh gây tổn thương nghiêm trọng đến thị lực.
• Chế độ dinh dưỡng lành mạnh cho mắt: Bổ sung các loại vitamin và khoáng chất cần thiết như vitamin C, E (có nhiều trong cam, ổi, kiwi, rau xanh đậm, các loại hạt, dầu thực vật). Đồng thời, tăng cường chất chống ôxy hóa (lutein, zeaxanthin) có trong rau xanh đậm (cải xoăn, rau bina), ngô, lòng đỏ trứng để bảo vệ thủy tinh thể khỏi tổn thương của các gốc tự do.
• Bảo vệ mắt khỏi tia UV: Khi ra ngoài trời, đặc biệt vào ban ngày, hãy luôn đeo kính râm có khả năng chống tia UV.

Chăm sóc mắt là một hành trình dài, đòi hỏi sự chủ động và kiên trì. Bằng cách thực hiện các biện pháp phòng ngừa và thăm khám định kỳ, bạn sẽ bảo vệ được cửa sổ tâm hồn của mình.

6. Kết bài

Hy vọng bài viết đã giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về bệnh cườm khô và những thông tin cần thiết xung quanh tình trạng bệnh lý này. Đây là một bệnh lý mắt phổ biến nhưng hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả. Điều quan trọng nhất là đừng chần chừ khi phát hiện các dấu hiệu bất thường về mắt. Hãy chủ động thăm khám định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa uy tín để bảo vệ thị lực của mình.

Bệnh viện Mắt Thiên Thanh, với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn, mang đến giải pháp tốt nhất để đôi mắt luôn sáng khỏe.

Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn và đặt lịch khám nhanh chóng qua:

• Hotline: 038 8967 699 – 0243 2265 999
• Website: https://matthienthanh.com
• Fanpage: Bệnh viện Mắt Thiên Thanh

Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên sâu trực tiếp từ bác sĩ.