Bong võng mạc có chữa được không? Điều trị như thế nào?
11-10-2025
Share
Bong võng mạc có chữa được không phụ thuộc thời gian phát hiện bệnh, tốc độ xử lý kịp thời,…
Bong võng mạc là một tình trạng cấp cứu nhãn khoa nghiêm trọng, có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu không được xử lý kịp thời. Đối với những bệnh nhân đối diện với chẩn đoán này, câu hỏi then chốt luôn là: Bong võng mạc có chữa được không? Hãy cùng Bệnh viện Mắt Thiên Thanh đi tìm câu trả lời cho thắc mắc này trong bài viết dưới đây.
Nội dung
1. Bong võng mạc là gì? Nguyên nhân và phân loại
1.1 Bệnh lý bong võng mạc là gì?
Võng mạc là lớp mô thần kinh mỏng nằm ở phía sau nhãn cầu, có vai trò tiếp nhận ánh sáng và chuyển thành tín hiệu gửi lên não. Bong võng mạc xảy ra khi lớp mô này bị tách ra khỏi lớp mô nâng đỡ và cung cấp dinh dưỡng bên dưới (biểu mô sắc tố). Khi bị tách rời, võng mạc không còn nhận được oxy và dưỡng chất, khiến các tế bào cảm quang dần chết đi, dẫn đến mất thị lực.
1.2 Các nguyên nhân phổ biến
Tình trạng bong võng mạc có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó các yếu tố nguy cơ chính bao gồm:
- Cận thị nặng: Đây là yếu tố nguy cơ lớn nhất. Mắt cận thị thường có trục nhãn cầu dài hơn bình thường, làm lớp võng mạc bị giãn mỏng và kéo căng hơn, dễ bị rách.
- Chấn thương mắt: Các cú va đập mạnh trực tiếp vào mắt hoặc vùng đầu có thể gây rách võng mạc.
- Bệnh lý không được kiểm soát: Điển hình nhất là tiểu đường. Biến chứng tiểu đường có thể gây ra bệnh lý võng mạc, hình thành các màng sợi co kéo võng mạc.
1.3 Phân loại
Các bác sĩ sẽ phân loại bong võng mạc để lựa chọn phương pháp phẫu thuật tối ưu nhất:
- Bong do rách (Thể rách): Là loại phổ biến nhất. Xảy ra khi thủy tinh thể bị co rút, kéo và tạo ra vết rách trên võng mạc. Chất lỏng sau đó đi qua vết rách và tích tụ bên dưới, đẩy võng mạc bong ra.
- Bong do kéo (Thể co kéo): Xảy ra khi các màng sợi (thường là mô sẹo) hình thành trên bề mặt võng mạc và co kéo mạnh, làm võng mạc bị kéo căng và bong ra. Loại này thường gặp ở bệnh nhân có bệnh lý võng mạc tiểu đường.
- Bong do xuất tiết (Thể rỉ dịch): Xảy ra khi dịch lỏng từ các mạch máu hoặc lớp biểu mô sắc tố rỉ ra và tích tụ bên dưới võng mạc. Nguyên nhân thường do xuất phát từ tình trạng viêm hoặc khối u.
2. Bong võng mạc có chữa được không?
Theo các bác sĩ nhãn khoa, tình trạng bong võng mạc có thể điều trị được. Với các tiến bộ trong ngành nhãn khoa, tỉ lệ thành công của các ca phẫu thuật bong võng mạc khá cao, thường đạt trên 90%. Mục tiêu chính của phẫu thuật là đóng kín các vết rách, loại bỏ lực kéo và cố định võng mạc trở lại vị trí cũ để phục hồi nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất. Tuy nhiên, người bệnh cần chú ý thành công về mặt kỹ thuật (gắn lại võng mạc) khác với thành công về mặt chức năng (phục hồi thị lực) bởi khả năng phục hồi thị lực sau phẫu thuật phụ thuộc vào hai yếu tố then chốt như:
- Tình trạng hoàng điểm: Hoàng điểm là trung tâm của võng mạc, chịu trách nhiệm cho thị lực sắc nét. Nếu hoàng điểm chưa bị bong (võng mạc bong ngoại vi), cơ hội và tốc độ phục hồi thị lực là rất cao. Ngược lại, nếu hoàng điểm đã bị bong, các tế bào cảm quang đã bị tổn thương nghiêm trọng khiến thị lực phục hồi khó khăn và thường không thể trở lại như ban đầu.
- Thời gian can thiệp: Bong võng mạc càng lâu, các tế bào cảm quang càng chịu đựng tình trạng thiếu dưỡng chất kéo dài và chết đi. Phẫu thuật trong vòng 24 – 48 giờ sau khi bong là thời gian “vàng” quyết định khả năng phục hồi thị lực tốt nhất.
3. Dấu hiệu cảnh báo sớm
Nhận biết sớm và điều trị kịp thời sẽ quyết định khả năng giữ lại thị lực. Bệnh nhân bong võng mạc thường trải qua các triệu chứng đột ngột, bao gồm:
- Ruồi bay: Nhìn thấy các chấm đen, sợi chỉ hoặc mạng nhện trôi nổi trước mắt. Cần cảnh giác khi số lượng và kích thước của các đốm này tăng lên đột ngột hoặc đi kèm với chớp sáng.
- Chớp sáng: Cảm nhận các tia sáng, ánh lửa điện, hoặc đốm sáng lóe lên ở vùng ngoại vi (thường thấy rõ hơn khi chuyển động mắt hoặc trong bóng tối). Đây là dấu hiệu của sự co kéo võng mạc.
- Màn che/Vùng mờ tối: Cảm giác một vùng thị trường bị che khuất bởi một bức màn xám hoặc đen, thường bắt đầu từ vùng ngoại vi và lan rộng vào trung tâm. Đây là dấu hiệu trực tiếp cho thấy võng mạc đã bị bong ra khỏi vị trí.
Bong võng mạc là tình trạng cấp cứu nội khoa, không phải là bệnh có thể điều trị bằng cách nghỉ ngơi hay tự dùng thuốc nhỏ mắt. Bất kỳ sự chậm trễ nào cũng làm tăng nguy cơ tổn thương vĩnh viễn hoàng điểm. Nếu bạn hoặc người thân có các triệu chứng trên, cần đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay lập tức. Việc thăm khám khẩn cấp sẽ giúp bác sĩ xác định vị trí và mức độ bong để có phương án điều trị kịp thời.
4. Các phương pháp phẫu thuật điều trị hiện nay
Với sự phát triển của nhãn khoa, có nhiều kỹ thuật được áp dụng để điều trị bong võng mạc, tùy thuộc vào loại và mức độ bong:
4.1 Phẫu thuật cắt dịch kính
Đây là kỹ thuật phẫu thuật chủ yếu và phổ biến nhất hiện nay, thường chỉ định cho các trường hợp bong phức tạp hoặc bong do co kéo. Bác sĩ sẽ tạo ra các lỗ nhỏ trên củng mạc, sử dụng dụng cụ vi phẫu để hút dịch thủy tinh thể, loại bỏ các màng kéo (nếu có), làm phẳng võng mạc, sau đó bơm khí hoặc dầu silicon vào khoang mắt để tạo áp lực giữ võng mạc áp sát vào thành mắt trong giai đoạn hồi phục.
4.2 Ấn độn củng mạc
Kỹ thuật này ít xâm lấn hơn. Bác sĩ sẽ đặt một dải silicon xung quanh bên ngoài nhãn cầu (củng mạc) và khâu cố định lại. Dải silicon tạo ra một lực ép nhẹ, làm thành mắt lõm vào bên trong, giúp đóng kín vết rách võng mạc và giải phóng lực kéo. Phương pháp này thường hiệu quả cho bong võng mạc do rách đơn giản hoặc ở người trẻ.
4.3 Laser quang đông
Phẫu thuật laser không phải là phương pháp điều trị bong võng mạc hoàn toàn, mà được dùng để bao vây hoặc hàn kín các vết rách nhỏ hoặc các khu vực võng mạc mỏng (thoái hóa) chưa bị bong. Laser tạo ra các vết bỏng nhiệt li ti xung quanh vết rách, tạo thành sẹo và gắn chặt võng mạc vào mô bên dưới, ngăn chặn chất lỏng đi qua và gây bong.
5. Chăm sóc sau mổ
Quá trình chăm sóc sau phẫu thuật đóng vai trò quan trọng không kém việc phẫu thuật để mắt đạt được sự phục hồi thị lực tốt nhất. Bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn hậu phẫu, bao gồm:
- Giữ tư thế đặc biệt: Nếu được bơm khí hoặc hơi ga, bệnh nhân sẽ cần giữ một tư thế đầu đặc biệt theo chỉ định để bọt khí/hơi ga có thể đè chính xác lên vùng võng mạc bị bong.
- Hạn chế vận động: Tránh các hoạt động gắng sức, nâng vật nặng hoặc các chuyển động mạnh trong vài tuần đầu để đảm bảo võng mạc không bị bong lại.
- Sử dụng thuốc: Tuân thủ nhỏ thuốc kháng sinh và thuốc chống viêm theo đúng phác đồ để kiểm soát nhiễm trùng và viêm.
Mặc dù tỉ lệ thành công cao, nguy cơ tái phát bong võng mạc vẫn tồn tại, đặc biệt trong trường hợp bong do kéo hoặc ở bệnh nhân cận thị nặng. Do đó, bệnh nhân cần theo dõi định kỳ trọn đời với bác sĩ chuyên khoa. Việc tái khám giúp phát hiện sớm các vết rách mới, sự co kéo thủy tinh thể hoặc các biến chứng liên quan đến dầu silicon/khí/hơi ga trong mắt.
6. Kết luận
Tóm lại, để trả lời câu hỏi “Bong võng mạc có chữa được không” thì câu trả lời là có. Việc nhận biết sớm các triệu chứng như: chớp sáng hay ruồi bay tăng đột ngột và lập tức đi khám bác sĩ là điều quan trọng, ảnh hưởng đến khả năng hồi phục của thị lực. Đừng bao giờ lơ là trước những cảnh báo của đôi mắt.
Liên hệ đặt lịch khám ngay tại Bệnh viện Mắt Thiên Thanh qua:
- Hotline: 038 8967 699 – 0243 2265 999
- Website: https://matthienthanh.com
- Fanpage: Bệnh viện Mắt Thiên Thanh
Bài viết trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị chuyên sâu trực tiếp từ bác sĩ.
