Nhận biết dấu hiệu trẻ bị lác mắt từ sớm là điều quan trọng để cha mẹ biết cách phòng tránh nguy cơ nhược thị và có phương pháp điều trị hiệu quả cho con

Lác mắt là một trong những bệnh lý thị giác phổ biến ở trẻ nhỏ, thường xuất hiện ngay từ giai đoạn sơ sinh hoặc trong những năm đầu đời. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, lác mắt có thể dẫn đến nhiều hệ lụy về chức năng thị giác, thẩm mỹ và ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ. Vậy dấu hiệu trẻ bị lác mắt là gì? Cùng Bệnh viện Mắt Thiên Thanh tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

1. Tìm hiểu về bệnh lác mắt ở trẻ em

1.1 Lác mắt là gì? Phân loại lác thường gặp ở trẻ

Lác mắt (lé mắt) là tình trạng hai mắt của trẻ không nhìn thẳng về một hướng khi quan sát cùng một vật. Một mắt có thể nhìn thẳng, trong khi mắt còn lại lệch vào trong (lác trong), ra ngoài (lác ngoài), lên trên hoặc xuống dưới. 

Có nhiều cách để phân loại lác thường gặp ở trẻ như:

• Phân loại dựa theo hướng lệch của mắt: lác trong, lác ngoài, lác trên, lác dưới.
• Phân loại theo nguyên nhân gây lác: lác cơ năng (lác đồng hành) và lác liệt (lác bất đồng hành).

1.2 Nguyên nhân trẻ bị lác mắt

Trẻ bị lác mắt có thể do một hoặc nhiều nguyên nhân kết hợp. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến:

• Rối loạn phát triển cơ vận nhãn: Trong quá trình phát triển, một số trẻ có sự bất thường trong cấu trúc hoặc chức năng các cơ vận động nhãn cầu, dẫn đến mất cân bằng trục nhìn.
• Tật khúc xạ không được điều chỉnh sớm: Trẻ bị cận, viễn hoặc loạn thị mà không được đeo kính đúng có thể dẫn đến mất sự phối hợp thị giác giữa hai mắt. Viễn thị cao là yếu tố nguy cơ thường gặp gây lác trong.
• Nhược thị: Khi một mắt nhìn kém hơn hẳn so với mắt còn lại, não bộ có xu hướng “bỏ qua” hình ảnh từ mắt yếu. Lâu ngày, mắt yếu mất chức năng định hướng và bị lác.
• Yếu tố di truyền: Nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột có tiền sử bị lác mắt, trẻ có nguy cơ cao hơn mắc bệnh này.
• Chấn thương thần kinh hoặc bệnh lý toàn thân: Một số trẻ bị ảnh hưởng thần kinh vận nhãn do chấn thương sọ não, viêm màng não hoặc các rối loạn thần kinh khác có thể bị lác thứ phát.
• Bệnh lý bẩm sinh về mắt: Một số dị tật bẩm sinh ở nhãn cầu, liệt dây thần kinh thị giác hoặc cơ mắt có thể gây lác từ khi mới sinh.

Việc xác định đúng nguyên nhân lác mắt ở trẻ là cơ sở quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

1.3 Trẻ bị lác mắt có nguy hiểm không?

Lác mắt không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nếu không được điều trị sớm:

• Gây nhược thị: Một mắt không được sử dụng sẽ suy giảm thị lực không thể hồi phục.
• Ảnh hưởng khả năng nhìn lập thể: Trẻ gặp khó khăn trong việc ước lượng khoảng cách, mất khả năng phối hợp thị giác giữa hai mắt.
• Gây tâm lý tự ti: Nhất là khi trẻ lớn dần và có ý thức về hình ảnh bản thân.
• Ở một số trường hợp lác liệt dây thần kinh có thể gây ra tình trạng lệch đầu, vẹo cổ ở người bệnh.

2. Dấu hiệu trẻ bị lác mắt thường gặp

2.1 Trẻ có hoạt động nhìn bất thường

• Trẻ thường nghiêng đầu, quay mặt để nhìn đồ vật rõ hơn.
• Nheo một mắt hoặc nhắm một bên khi ra ngoài sáng.
• Không thể tập trung hai mắt vào cùng một điểm trong thời gian dài.

2.2 Quan sát trực tiếp mắt của trẻ

• Một mắt nhìn thẳng, mắt kia lệch vào trong, ra ngoài, lên hoặc xuống.
• Khi nhìn chính diện, hai mắt không song song.
• Đôi mắt không chuyển động đồng bộ theo các hướng.

2.3 Thực hiện một số bài kiểm tra đơn giản

• Kiểm tra ánh sáng: Dùng đèn chiếu vào mắt trẻ, nếu phản xạ ánh sáng không nằm ở vị trí đối xứng hai mắt là dấu hiệu nghi ngờ.
• Che từng mắt một: Quan sát xem khi bỏ che mắt, mắt kia có di chuyển bất thường để lấy lại tiêu điểm không.
• Đánh giá khả năng nhìn lập thể: Trẻ lác thường không nhận biết được hình nổi hoặc khoảng cách chính xác.

3. Trẻ bị lác mắt có chữa được không? Khi nào cần khám bác sĩ?

Lác mắt hoàn toàn có thể điều trị nếu phát hiện sớm. Thời điểm “vàng” để điều trị là trước 7 tuổi – khi hệ thống thị giác của trẻ đang phát triển mạnh. Bố mẹ cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường như mắt lệch, trẻ nheo mắt, nghiêng đầu khi nhìn… để được tư vấn hướng điều trị phù hợp.

4. Điều trị lác mắt ở trẻ như thế nào?

4.1 Điều trị phối hợp trước phẫu thuật

Điều trị phối hợp trước phẫu thuật là những bước đầu tiên trong quá trình điều trị lác ở trẻ, tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định những phương pháp phù hợp:

• Đeo kính chỉnh tật khúc xạ: Hiệu quả với trẻ bị lác do điều tiết. Trường hợp trẻ đeo kính hết lác một phần hoặc hoàn toàn thì thường không phải thực hiện phẫu thuật.
• Liệu pháp bịt mắt: Che mắt khỏe để kích thích mắt yếu hoạt động, tránh nhược thị.
• Tập luyện thị giác: Giúp tăng khả năng phối hợp hai mắt. Phương pháp này thường áp dụng cho trẻ dưới 6 tuổi, giúp tránh hoặc trì hoãn phẫu thuật.

4.2 Phẫu thuật mắt lác ở trẻ – Khi nào cần thiết?

Phẫu thuật thường mắt lác ở trẻ thường được chỉ định trong một số trường hợp như:

• Trường hợp mắt trẻ không đáp ứng với các phương pháp không phẫu thuật.
• Lác nặng ảnh hưởng thị lực và thẩm mỹ.
• Trẻ trên 3 tuổi, có thể phối hợp tốt với bác sĩ. Phẫu thuật nhằm điều chỉnh cơ vận nhãn, đưa mắt về vị trí thẳng hàng, từ đó giúp cải thiện khả năng nhìn lập thể và thẩm mỹ khuôn mặt.

5. Lời khuyên dành cho cha mẹ: Phòng ngừa và theo dõi lác mắt ở trẻ

5.1 Làm sao để phát hiện sớm lác mắt ở trẻ?

• Quan sát mắt trẻ từ khi sơ sinh, đặc biệt trong 6 tháng đầu.
• Kiểm tra định kỳ thị lực cho trẻ từ 3 tuổi trở lên.
• Lưu ý những thay đổi trong tư thế đầu khi trẻ quan sát.
• Tận dụng ánh sáng tự nhiên để dễ quan sát mắt lệch khi trẻ nhìn.

5.2 Những thói quen hỗ trợ phát triển thị lực khỏe mạnh cho trẻ

• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc màn hình điện tử quá sớm và quá lâu.
• Cho trẻ chơi ngoài trời, tập luyện các hoạt động kích thích thị lực.
• Bổ sung đầy đủ vitamin A, Omega-3, DHA… trong bữa ăn.
• Đảm bảo ánh sáng học tập, sinh hoạt phù hợp.

6. Kết luận

Nhận biết dấu hiệu trẻ bị lác mắt ngay từ sớm là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị. Cha mẹ cần theo dõi hoạt động nhìn và hành vi của trẻ để phát hiện bất thường, đồng thời đưa trẻ đến khám tại các cơ sở chuyên khoa uy tín khi có dấu hiệu nghi ngờ. 

Liên hệ Bệnh viện Mắt Thiên Thanh để được tư vấn chuyên sâu về điều trị lác mắt ở trẻ: Hotline: 038 8967 699
Website: https://matthienthanh.com
Fanpage: Bệnh viện Mắt Thiên Thanh

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn và chỉ định chuyên môn trực tiếp từ bác sĩ.